2026年2月21日土曜日

ヤマグルマ-10-1,追記-2,クルシウス,Exoticorum Libri Decem,Drimys winteri 木部の特徴, 年輪が不明瞭(仮導管)

  フランドルの著名な植物学者,カロルス・クルシウスClusius, Carolus. 1526 - 1609,(冒頭図,左端))は,“Aliquot notæ in Garciæ aromatum historiam” (1582) で,「ドレーク艦隊の一翼を担ったウィルヘルム・ウィンター(Wilhelmvs Winterus)船長が 1579年に指揮していた船を,マゼラン海峡からイギリスに帰還させ,少量の樹皮を持ち帰った.」として,Drimys winteri と思われる樹木の樹皮について最初に記述し,またExoticorum Libri Decem1605)の 75 ページの,WINTERANVS CORTEX ” 部のCAPVT Iには新しく手に入った乾燥した枝の図も附け加え,記述も充実させた(ヤマグルマ-10-1 参照).その中で,「またゼーバルド・デ・ヴェールトSebaldus de Wert1567 - 1603 からの手紙に依れば,この木はマゼラン海峡付近広く分布していて,その樹高は人の身長の2-3倍ほどあり,幹は1-15フィートと太いが,脆い.9カ月ほどの滞在中には果實を見ることができなかった.」等と記し,1582年の著書に載せた図に,ヴェールトから見せられた,住民が矢として用いていた枝の短い断片を図を追加した.この断片からもまだ刺激的な香りがしたとも記している.その上で,現地での名称は不明ながら,Magellanica aromatica arbor(マゼランの芳香樹)と呼んでもいいだろうと結んでいる.
 また,この書の 8 ページの,Lignum Exoticum alterum CAP. VIIにも,Drimys winteri と思われる樹木の記述があり,その中でクルシウスは,この樹木の木部が他の樹木と異なり,内部が脆くて,年輪がはっきりと見えないと述べている.
  「アムステルダム滞在中に,ピーター・ガレス(Petro Gareto)から樹木の大きな断片を貰ったが,それはガレスがマゼラン海峡を航海した人物から,受け取ったものであった.ガレスその人物はゼーバルド・デ・ヴェールト(冒頭図,右端)から,もう少し太い断片を受け取っていた.彼はさらに太い断片も見たことがあり,両手で握るのはやっとだったと私に語った.

 私がもらった断片は,円周わずか
6オンスの,固い素材だった.重厚だが,中央に髄質のようなものがあり,そこからあたかも中心から伸びているかのように,ほぼ一直線に外側に向かって脈が伸びていた.横に切ると樹齢を示す,円周狀の脈(年輪)がみられる,他のほとんどの木材とは対照的である.さらに,この木は二重の樹皮で覆われており,外側はざらざらして不均一で,一部は濃い色で,また一部は灰色がかっており,内側は柔らかく,黄色がかった色か淡い色をしていた.木部自体も,中心から円周に向かってほぼ均等に走るこれらの脈から黄色がかっており,非常に優美で美しいものであった.しかし,味は塩辛かった.塩分が濃縮されたのか,それとも海水(おそらく浸かっていた)によるものなのかは私にはわからない.さらに,ゼーバルドから受け取った木片は,私のものよりも優美で黄色がかっていた.おそらく,より太く成熟した幹から切り出されたからだろう.」と述べている.更に,「初めてこの木を見たとき,その色が黄色だったので,私は,植物誌で一般的にメギと呼ばれている,一本の長い茎から酸っぱい実を多くつける,とげのある低木(時には若木でさえ)のようなものだろうかと疑った.しかし,とげの痕跡が全く見当たらなかったので,私は言及しなかった.その後まもなく,ゼーバルト自身から,この木にはとげがなく,黒い実をつけることを知った.それはブルーベリーの実に似ているそうだ.」と述べている.

 この樹木の木部の特異的な性状は,この樹木が他の広葉樹と異なり,仮導管が水分を運ぶことに由来すると思われる(ヤマグルマも同様).花や葉,実などではなく,木部でこの樹木の特異性に注目した事は興味深い.さすが,クルシウス.なお,ゼーバルトの数奇な生涯については,後述予定.

Exoticorum Libri Decem1605


CAROLI CLVSI
ATREBATIS
EXOTICORVM

LIBER QVARTVS.

PEREGRINORVM & Exoticorum Fructuum (quos quidem videre nobis licuit) cùm singularium, tùm lobo aut siliquâ inclusorum historiam, superioribus duobus libris Secundo & Tertio, quâ potuimus Fide, descripsimus: hoc autem Quarto, de nonnullis Corticibus, Resinis & Succis, Radicibus, tum etiam de Plantis quibusdam peregrinis Batavorum navigatione intra paucos annos huc relatis, agere est animus: auspicabimur verò ab eo cortice cujus ante viginti annos & historiam & iconem dabamus.

Lignum Exoticum alterum.
CAP. VII .

QVVM codem anno primo supramillesimum & sexcentesimum Amstelredami es-
sem (illucehim Augustomense cymba vehebar, ut, annaves ex Iava & Moluccis
insulis reduces quidam exotica retulissent, perquirerem) mihi donabatur à præ-
dicto Petro Gareto ligni cujusdam peregrine fragmentum pedalis vel amplioris longitudi-
nis, quod postea e Magellanico freto allatum esse ab alio quopiam intelligebam, qui simil
le fragmentum à Sebaldo de Weert acceperat, sed paullo crassìus, atque alia fragmenta
longè adhuc crassiora, ut quæ utraque manu complecti vix potuisset, se vidisse mihi assere-
bat. Illius porr
ò fragmentum quo donabar ambitus, sex dumtaxat unciarum erat, materi a
ipsa solida. gravis, meditullio tamen medullaceum quidpiam continens, à quo, velut à
centro venæ rectâ fere lineâ ad circumferentiam excurrebant, contrà quàm in plerisque
aliis lignis, quæ per transversum secta, orbeb quosdam invicem amplectentes ostendere so-
lent, arborum ætatem plerumque indicantes: gemino autem cortice tegebatur, externo
scabro & inæquali, coloris quadam ex parte fusci, quadam etiam cineracei, interno ver
ò
molliore, & flavescentis sive pallidi coloris; ipsa ligni etiam substantia flavescens, à venis
illis psene xqualiter à centro ad circumserentiam ducìis, magnam gratiam & venustatem
accipiens: salsus autem ejus sapor; quam salsuginem an ab aquâ marinâ (quâ forsitan
maduisset) contraxisset, me latet. Fragmentum porro illud à Sebaldo acceptum, elegan-
tioris & magis flavi coloris erat quàm meum, quia ex crassiore & magis adulto trunco for-
t
è resectum: nullo autem cortice tectum erat.

Quum primùm istud lignum conspicerem, & flavum in eco colorem, dubitabam an as-
sine esset illi frutici spinoso, aliquando etiam in arborem adolescenti, qui frequentes &
longiusculas baccas acidulas de uno longo pediculo dependentes prosert, Berberis ab
Herbariorum vulgo appellatas; sed cum nulla spinarum vestigia apparerent, hærebam.
Brevi post ab ipso Sebaldo hac iter faciente intelligebam arborem este nullis spinis prædi-
tam; fructum proferre nigrum, fructui Ideæ vitis nigro, quæ vulgo myrtillus appellatur,
& à Belgis Crackebesien, sive Ideæ vitis 11. (quam. cap. XL. lib. i. historiæ Plantarum descry-r
bo) similem.

0 件のコメント: